Visayan - Cebuano Grammar

Ang batà padad-i og manika.
Send a doll to the child.

Hatagi'g binirthdihan ang imong inahan.
Give a birthday gift to your mother.

Daliti ang mayor og mga prutas.
Offer some fruits to the mayor.

PAHIMANGNO: Sa saysay sa mga panal-ot gitinó ang kagamitan sa "ang, si, sa og, kang, ni, alang, ubp."

NOTE: The article being stated clarify the use of "ang" "si" "of/ of the", to/ to the", "of a/ an" "to an" "to, "for" "for the" "for a/ an", etc.

ACUSATIVO:
CAUSATIVE:

Sa han-ay sa acusativo ipauná gayód kanonay sa ngahng kaogalingon nga ngalan og tawo ang panal-ot "si" uban og Imperativong Verbo ug ang panal-ot "ikang" uba'g Indicativong Verbo-activo. Niining han-aya ang "si/ kang" dili matombasan og english nga polong.

In the causative order, the connector "si" should be followed by the name of the person with the imperative verb and the connector "kang" together with indicative active verb. In this order "si" and "kang" cannot be translated into English terms.

Soltihi si Rene sa nahitabô dinhi.
Tell Rene what happened here.

Sila modalá kang Rita sa Davao.
They will bring Rita to Davao.

Ang dagha'g kagamitan nga panal-ot "sa" magamit pod sa acusativong han-ay. Kun ipauná sa ngahng kaogalingon nga ngalan og dapit ang maóng panal-ot dili matombasan og english nga polong, apan kun ipauná sa ngahng comón matombasan siya sa english "the" nga pangtino nga articulo.

There are many usage of the connector "the" that is also useful in causative order. If the connector "the" comes before the Proper name or place cannot be translated into English words but this can be translated if common name comes first.

Ang Korea nagkiggobat sa Germany.
Korea fought against Germany.

Sila miabiabi sa turista.
They accommodate the tourist.

Miabiabi sila sa mga turista.
They entertain many tourist.

Sila mipakaon kanamo sa moron.
She let us eat the cake.

Siya'y mopakaon sa mga kanding.
He / She feed the goat.

Ang panal-ot "og", mao'y ala'g ngahng comón uba'g Indicativo nga Verbo-activo. Kining panal-ota matobasan sa english "a, an, some".

The connector "a, an some" is for common noun with Indicative active verb.

Si Jessa walâ motagád og visita.
Jessa didn't greet the visitor.

Siya mitagád og mga turista.
She greeted the tourist.

Siya mohatag kanakò og itik.
He / She will give me a duck.

Silá mihatag kanimo og mga paying.
They gave you many umbrella.

VOCATIVO:
VOCATIVE:

Sa han-ay sa vocative ang bisan-unsang ngahng kaogalingon ug ngahng comón mahimo nga paunhan o dili sa panal-ot "oh".

In the vocative order, the connector "oh" be place before and after the Proper and common Noun.

Junmar, lakáw ngari.
Junmar, come here.

Oh Junmar, hain ang baka?
Oh Junmar, where is the cow?

Dawata, Vina (oh Vina), ang barnis.
Vina, (oh Vina) get the lacquer.

Tambagi intawon akó, doctora.
Doctora , please advise me.

Police, nadakpan ba ang kriminal?
Police, the criminal has been arrested?

ABLATIVO:
ABLATIVE:

Sa han-ay sa ablative ang ngalan og tawo sa kanonay paunhan gayód sa panal-ot "ni" tombas sa english "by" nga sonod og Pasivo nga Verbo.

In the ablative order, the connector "by" should always be place before the name of the person that follows a passive verb.

Ang karniro gitogway ni Ramel sa basakan
The sheep is pastured in the farm by Ramel.

Nakaon ni Arnel ang adobo nga manók.
Fried chicken is accidentally eaten by Arnel.

Kun ang panal-ot "ni" gipasangga'g laing panal-ot ingon sa "uban, gikan, pinaagi, ubp.", tombas sa english "with, from, through", siya mahimo nga yanong panal-ot nga way english nga tombas ug ang kahologan sa sanggang panal-ot mao'y gamiton uba'g Verbo nga Activo kon Pasivo.

If the connector "by" will be place with other connector such as "with. From, through" connector "by" can't be translated into English terms and the meaning of the replace connector will be passive or active verb.

Aniay regalo gikan ni Aurora.
Here's a gift from Aurora.

Sila moadto sa Manila uban ni Tirso.
They would go with Tirso to Manila.

Madawat nimo ang bayad pinaagi ni Carla.
You can get the pay through Carla.

Sanglit ang polingahn magamit man inay sa personal nga ngahng kaogalingon, ang polingahng "nakò., nimo, niya, natò, namò, ninyo, nila" mao'y gamiton hawâ og panal-ot "ni". Ang mga ablativong panal-ot "uban, gikan, pinaagi, ubp."magamit gihapon uban sa maóng mga polingahn nga way sangga nga "ni". Ang Verbo nga gamitonon maó ang Pasivo.

But the affixes can be use instead of personal name the affixes "I, you, they, us, he / she" will be use in exchange of connector "by". The ablative connector "with, from, through", can still be use in the affixes without replacing "by" Passive verb will be se.

Napalit nakò ang tindahan ni Isabel.
I bought Isabels store.

Ibaligyà ba nimo ang yuta?
Would you like to sell your lot?

Giawit nila nag "Paalam''og "Pangako".
They sing the song entitled "Goodbye''and "Promise''.

Kohâon nila ang ilang premyo.
They will get their price.

NOTA BENE: Mahimo nga ang ablativong "niya/nila" pasondan dayon sa panal-ot "ni" uba'g ngalan og tawo agi'g emphasis. N.B. :

The ablative "they, he / she" can be directly followed by the connector "by" with name of the person as an emphasis.

Awiton niya ni Deraldine ang "Kani Ba ang Gugma''.
Deraldine will sing "Can This Be Love".

Gipôpò nila ni Fatima ug Marla ang biyabas.
Fatima and Marla harvest the guava.

Ang maablativong panal-ot "sa" (tombas sa english "by" ug "in") maoy magamit alang sa ngalan og dapit apan kun gamiton ala'g ngahng comón matombasan siya sa english "by the/in the/into the, ubp."

The connector "by/in" will use for names and places, but for common nouns these may change into "by the/ in the/ into the, etc.

An Iraq giultimatuman sa America.
Iraq is given an ultimatum by America.

May trabajo akó sa Japan.
I have a job in Japan.

Si Fernando gisongay sa kabaw ni Jimmy.
Jimmy's carabao counteract with Fernando.

Ang kawatan gibalhog sa prisohan.
The thief is in prison.

Ang bitin miambak sa atabay.
The snake jump into the well.

Ang panal-ot "og" nga matakdoan sa English :by a/an; into a/an" ingon man sa "og mga" (by some/into, some/into some) magamit pod sa ablativong han-ay ubag's Pasivo kon Activo nga Verbo.

The connector "by a/an; in a/an" into a/an" as well a" (by some/ in some/ into some) can also be use in the ablative order with a passive verb.