ANG VERBO
THE VERB

Ang verbo maó ang ikadohang essencial nga polong dihâ sa pahayag. Kining polonga maó ang tigtog-an sa:
The verb is the second essential words of an expression. This word is to tell the following:
 
1) kaunsahan sa hisgotanan (sujeto) sa pahayag;
1) what is telling about (subject) of an expression;

2) kalihokan sa hisgotanan;
2) action of the subject;

3) kalihokan ngadto sa hisgotanan; ug sa
3) action to the subject, and the

4) sinogong lihok nga himohonon sa sinogong tawo/mananáp.
4) an act that made by person and animal
 
I. Somalà sa kagamitan ang verbo mabahin sa:
I. According to the use of the verb it is divided to:
 
a) Verbo sa Kaunsahan, ug sa
a) What is Verb, and the

b) Verbo sa Kalihokan.
b) Active Verb
 
II. Somalà sa lihok ang mga verbo mabahin sa:
II. According to the act of the verb it is divided to:
 
1) Activo nga Verbo;
1) Active Verb;
2) Pasivo nga Verbo; ug sa
2) Passive Verb; and the
3) Deponente nga Verbo.
3) Deponent Verb
 
N.B. Ang “Deponente nga Verbo” mao’y tigpanagway og Pasivo nga Verbo apan tigpasabót og kahologan sa Activo nga Verbo. Kining verboha tiggamit og langgikit sa Pasivo nga Verbo ug sa ablativong polingahn (nakò, nimo, niya, natò, ubp.) ingon sa ablativong panal-ot “ni/sa/og.”
N.B. The “Deponent Verb” is to show and the passive verb but (the) to explain the meaning of the available words (my,you,him,us,etc.) like the available article “to/of/ and”.
 
III. Somalà sa tarás sa lihok ang mga Activo nga Verbo mabahin sa:
III. According to the mood of an action the active verb is divided to:
1) Infinitivo nga Tarás;
1) Infinitives Mood;

2) Imperativo nga Tarás; ug sa
2) Imperative Mood; and the

3) Indicativo nga Tarás.
3) Indicative Mood
 
N.B. Ang Pasivo nga Verbo adona’y usá lamang ka tarás, ang Indicativong Tarás.
N.B. The passive verb has only one mood the indicative mood.
 
IV. Somalà sa gramaticanhong panahón sa verbo ang Activo ug Pasivo nga Verbo mabahin sa:
IV. According to the grammatical terms of the verb the active and the passive verb are divided to:
 
a) Pretérito nga panahón o tiempo;
a) Past tense;

b) Presente nga panahón; ug
b) Present tense;

c) Futuro nga panahón.
c) Future tense
 
Ang Pretérito nga tiempo sa verbo mao’y tigtog-an og hitabô kon kahimtang sa sujeto kon hisgotanan sa pahayag o sa lihok nga nahimo na niya/kaniya.
The Past tense of a verb tells the happening or situations of the subject if it tells an expression or an action that is done already by him/her.
.
Ang Presente nga tiempo mao’y tigtog-an sa hitabô kon actuál nga kahimtang sa sujeto kon hisgotanan o sa lihok nga ginahimo pa sa hisgotanan o ngadto sa hisgotanan.
The Present tense tells the happenings if its in actual situation of the subject or action that is done by the subject to subject.

Ang Futuro nga tiempo mao’y tigtog-an sa umaabot nga hitabô kon kahimtang sa hisgotanan o sa lihok nga himohonon pa niya/kaniya.
The Future tense tells the coming happenings if the situation of the subject or the action that is to be done.

PAHIMANGNO: Ang Infinitivong Tarás waláy verbal nga panahón. Ang Imperativong Tarás may Futurong tiempo lamang. Ang Indicativong Tarás sa Activo ug Pasivo nga Verbo maó
ra’y dona niining toló ka verbal nga tiempo.

REMINDERS: The Infinitives mood doesn’t have verbal tense.The Imperative mood has future tense only.The Indicative mood of Active and passive verb have three verbal tense.

ANG MGA VERBO SA KAUNSAHAN
WHAT ARE VERBS

Ang Verbo sa Kaunsahan mao’y polong nga tigtog-an unsa kon kinsa ang hisgotan kon sujeto sa pahayag.
The Verb are word that tell what or who was the subject in the subject of an expression.

ANG ADJETIVO
THE ADJECTIVE

Ang Verbo nga “mao”
The Verb “is

Ang visaya’ng Verbo sa Kaunsahan nga “mao” matombasan sa espanyol nga (pagconjugarong) verbo “ser” ug sa English nga “is/are; was/were; will be/shall be.” Sagád kaayo nga kiníng verboha pasondan og panal-ot ingon sa “man/ay/ug”. Pananglitan:

The visayan Verb “is” can compare the Spanish that is (conjunctional) verb “ser” which is in English “is/are; was/were; will be/shall be.” This verb are common which are followed by an article like “the/a/and”. Example:
 

Si Martha maó akó. Martha was me.	Akó maó si Martha.  Me was Martha.
Silá maó man ang mga mananayaw. They are the dancers.	Si Flor maó ay iyang sangga Flor was here branches.
Ikaw maó uy akong partner. You are my partner.	Ikaw maó man ay/uy misolti niana. You are the one telling about it.

Ang verbo’ng “mao” uban/way-uban nga panal-ot mahimo nga dilì lìtokón o solatón. Pananglitan:
The verb “is” have or haven’t join with an article can never be “speak or write”. Example:
 

Si Victoria  akó.     I’m Victoria.	Siya ay iyang pako. She was her wings.
Akó si Victoria.       I’m Victoria	Siya iyang pako. She her wings.
Silá man ang mga mananahi. They are the dressmakers.	Pako  siya. She’s a wings.
Silá ang mga mananahi. They are the dressmakers.	Ikaw man ang milabay nianà. You’re the one throwing that.

Silá ang        mananahi.     They are dressmakers.

Ikaw ay milabay  nianà You’re the one throwing that.

Sa interrogativo, affirmativo ug negativo nga pahayag masabót ang tagsolti o tagsolát bisan walâ malitók o masolát ang Verbo sa Kaunsahan. Pananglitan:
In interrogative, affirmative and negative expression the speaker or the writer can understood even if she/he doesn’t speak. Example:
 

Maestro ba ikaw?    Are you a teacher?	Maestro akó. I’m a teacher.
Dili akó maestro. I’m not a teacher.	Maestro.Teacher. Dili uy.No, I’m not.
Guapa ba siya? Is she pretty?	Tingali guapa siya. Maybe she is pretty Dilì siya guapa. She is not pretty. Guapa uy.She’s pretty.
Imong uyab siya? Is he your boyfriend?	Ooh, akong uyab siya. Ooh, he is my boyfriend. Dili.Uyab siya ni Lara No, he is Lara’a boyfriend.

Dios ug Tawo ba si Jesus? Was Jesus a God or a man?

Ooh, si Jesus Dios ug Tawo. Ooh, Jesus was God and a man.

NOTA BENE: Ang verbo nga “mao” uban sa minobong panal-ot “ay/uy” madogtong ingon dihâ sa:
NOTE WELL: The verb “is” joined with the abbreviation of an article “a/the” can connect to:\
 

Si Juana  mao’y akong suod na higala. Juana is my best friend.

Sila mao’y nanganta kagabii. They were singing  last night.

 
 
NEXT PAGE:

<< PAGE 2   I PAGE 4 >>