ANG ADVERBIO
THE ADVERB
 
Sila dili makalakáw nga magtabaco.
They cant  walk with a cigarette.

Kiní gipangayò Hannah nga nagtingsì.
Hannh ask this with a smile.

Kanâ napangayò nakò nga nagkinto.
I can ask that with a tiptoeing.

Siya ipangayò nakò og sininà nga maghilák.
I asked a dress for her crying.

Kamo  mahangyò nila nga magkatawá.
You can beg them to laugh.

Kadto pangayôon nimo nga magbakhò-bakhò.
That can be asked while crying hardly.

Siya pangayôan nga mag-ikid-ikid
She ask with a wiggle


Naadverbio nga Sustantivo
Sustantive Adverb

Donay mga sustantivo nga maadverbio sa langgikit “in” kun masondan og verbo nga may prefix “pag”.
There are sustantive that are adverb “in” if followed with verb that has a prefix “pag”.

Siya miJeninny  pagsayaw.
She imitates Jenny dancing.

Si Mabel miin Anna  pag-awit.
Mabel sings just like Ana.

Akó moinAndrea pagkatawa.
I will laugh just like Andrea.

Ikaw magFenilissa pag-lukso-lukso
You jumt just like Felissa

Kanâ giSinabina niya pagsulat
She writes just like Sabina.

Si Pauleen nagbinaboy og kasaba ni Rissa.
Pauleen scolded Rissa just like a pig.

Ang baboy mainiro niya paglotò.
The pig can be cook just like a dog.

Sila Minarcoson niya pagtagád.
They treated me just like Marcos.

Si Lordes binaboyon nimo pagsolti.
You talk to Lordes just like a pig.

Si Lina inisyoton nato paggitik.
Lina tickled just like Isyot.

Sila iniringon nato pagkawras.
We will cratch them just like a cat.



NOTA BENE: Mahimo pod nga ang mga verbo mao’y conjugarón ug ang adverbiohon nga sustantivo mao’y langgikitan sa prefix “nag/mag” inunhan sa panal-ot “nga”.
NOTE WELL: The verb can be the conjugation and sustantive adverb with a joints of “nag/mag” comes first before the article “nga”.
 
Siya misayaw nga nagPinerla.
She danced as if Perla.

Si Nikki nag-awit nga nag-Sinarah
    Nikki  sing as if Sarah

Akó mokatanta nga mag-inEnirik
I will sing as if Erik.

Ikaw magsulat na magSinabrina
You write as if Sabrina.

Silá misayaw nga nag-inartista.
They dance as if an artist.

Kamó nangaon nga nag-iniring.
You are as if a cat.

Silá manganta nga mag-inIndian.
They sing  as if an Indian.

Kamì mosolti nga mag-inarabo
We will talk as if a Arab.

Ikaw mokatkat sa kahoy nga mag-tinabili
You climb the tree as if a lizard.


SAYSAY sa PIPILA KA ADVERBIO
EXPLANATIONS of MANY ADVERBS

Ang Adverbiong “ra”
The Adverb “ra”

Ang adverbio’ng “ra” nga tigkahologan og “lamang/lang” matombasan sa English nga “only; solely; merely; exclusively; just; later on; afterwards; then”.
The adverb “ra” with a meaning “lamang/lang” can be translated in English as “only; solely; merely; exclusively; just; later on; afterwards; then.”

Kanâ matrabaho ra nimo. (only; solely; exclusively)
That can be work solely for you.

Mikablit ra kanakò siya. (merely)
She merely hold me.

Akó gikosî ra niya. (just)
She just pinch me.

Dakô ra ang balay alang kanako. (just)
The house is just big for me.

Si Marco ug Patricia anaa ra dihâ. (just)
Marco and Patricia  are just there.

Siya mawalâ ra dinhi. (later on)
She will disapper later on.

Magbasol ka ra. (afterwards)
You will be blame afterwards.

Ang “na”
The “na”

Sa mga adverbio ang “na” mao’y labing ginamit. Ang enlish nga “already/alright” mao’y doól nga ikatombas kaniya. Ang laing adverbio masangga kaniya.
The adverb “na” are usually used. The English “already/alright” is the appropriate word to used for. The other adverb can be used also.
 
Si Mark moadto na. (already)
Mark will already go.

Kanâ mapili na. (alright, already)
This can be already choosen.

Si Mariel nakasulat na kagahapon. (already)
Mariel already written yesterday.

Si Edward makabanós na kanimo. (already)
Edward can already revenge you.

Ayáw na lang siya pag-adto. (anymore)
Don’t let him  go anymore.

Mokaon na ra ba untà akó. (already, about)
I am about to eat.

Si Maria nakalakaw na tingali. (already)
Maria have already walk away.

Si Ruby gidoaw na intawon nila. (already)
Ruby already visit them.

Ang “pa”
The “pa”

Ang “pa” matombasan sa English nga “also; yet; still; also more.”
The “pa” can be translated in English as “also; yet; still; also more.”
 
Si Nenita moadto pa ugmà sa siyuda. (yet, still)
Nenita will still go to the city tomorrow.

Hatagi pa siya og langka. (also more)
Give her more jackfruit.

Magpalít pa kamí og gulay. (yet, still)
We will still buy a vegetables.

Halá, kaon pa. (more, still more)
Drink more.

Gisombag ug gibalikas pa niya ang tawo. (also)
While he punch the man he also used bad words.

Sa dili pa Ara moabót. (before)
Before Ara  come.

Solatán pa nakò si Jenny. (yet, still)
I will still write Jenny.
 
Pastilán, nakakitâ pa lang ikaw ni Lita (also, only)
If you only saw Lita

Motan-aw pa bitaw sila  sa drama. (still)
They  will still see the play.

Ah, gipogós pa diáy kamó niya. (also)
Oh, you also force them.
 
Ang “aron”
The “aron”

Ang visayáng “arón” matombasan sa English “in order that; so that.”
The visayan term “aron” can be translated in English as “in order that; so that.”

Ania akó aron pagkohà sa akong mga sinena. (in order that)
I am here in order that I can get my dress.

Moanhi si Sarah  arón magkaila kamó. (so that)
Sarah  will be here so that you will acquinted to each other.
 

Ang “bisan/bisan og/sa”
The “bisan/bisan og/sa”

Ang “bisan” matombasan sa English “although, even though,” ang “bisan og” matombasan sa English “even if” ug ang “bisan sa” matombasan sa “even”.

The term “bisan” can be translated in English as “although, even though” the “bisan og” term can be translated in English as “even if” and the “bisan sa” can be translated as “even.”

Bisan sila kabos pero malipayon. (Although)
Although they are poor but happy.

Wâ siya magpadala bisan og giparaygan. (even if)
She did not agree even if she was so sweet.

Nagsubo siya bisan sa tagò lamang. (even)
She even sad  in hidden.



Ang “bosa”
The “bosa”

Ang “bosa” matombasan sa English “therefore; that’s why, “so”.
The “bosa” can be translated in English as “therefore; that’s why, “so”.

Nalamóy ni Genna ang sinsilyo nga singko bosa namatay siya. (therefore)         
Genna swallowed the five piso coin therefore she died.

Gisagpà nako si Sheryl bosa mihilak. (that’s why, so)
I slapped Sheryl, that’s why she cried.


Ang “kaha”
The “kaha”

Ang “kaha” matombasan sa English “perhaps”.
The “kaha” can be translated in English as “perhaps.”
 
Moanhi kaha sila ugmà? (perhaps)
Will they perhaps come tomorrow?.

Akó makaadto kahâ didto ugma. (perhaps)
Can I perhaps go there tommorow.