|
ANG MGA PANAL-OT
THE ARTICLES
Apan kun gisangga ang “sa” og adjetivong polingahn uba’g ngahng
comón sa dapit o botáng siya pagaisipon gayód nga yanong panal-ot.
Pananglitan:
But when “in/for/of” is supported by adjective pronoun along with
common noun in places or things should be considered as simple
article. Examples
Siya moabang sa inyong
apartment.
He/She will rent in your apartment.
|
Mangayň kami sa imong
pasaylo.
We will ask for your forgiveness. |
Ang “nga”
The “that/which”
Ang yanong panal-ot “nga” sagád igkitŕ talě sa adjetivo ug
sustantivo, ingon man sa naadjetivo nga verbo ug sustantivo.
Pananglitan:
The simple article “that/which” regularly be seen by adjective
and substantive, just like the made adjective verb and substantive.
Example:
tam-is nga avocado
sweet
avocado |
avocado nga tam-is
avocado which is sweet |
itom nga zapatos
black shoes |
zapatos nga itom
shoes which is black |
tawo nga taas
tall man |
taas nga tawo
man that is tall |
nindot nga
sakyanan
nice
car |
sakyanan nga nindot
car
which is nice |
haligi nga gicemento
posted
cement |
gicemento nga haligi
cement
which is posted |
haligi nga
cemento
post
cement |
cemento nga haligi
cement which is post |
Ang yanong panal-ot “nga” igkitŕ pod
dihâ sa pahayag nga may lonsayng adverbio, giadverbio nga verbo,
sustantivo kon adjetivo. Pananglitan:
The simple article “that/which” can be seen in the entire sentence
of the adverb, made adverb verb, substantive and also adjective.
Example:
Si
Anna misolti nga hinay kaayo.
Anna
is talking that is very slow |
Kami nangaon nga nagkanta-kanta.
We eat
that is singing |
Akó molangóy nga maginisda.
I will swim which is like a fish. |
Ikaw mikanta nga nagkangohal.
You are singing that is like crazy. |
N.B. Niining gramaticaha makitŕ ng
daghan og kagamitan ang polong “nga'
N.B. In this grammar it can be seen that there are many ways in
using the word “that/which”.
Ang “ka”
The “you”
Ang yanong panal-ot “ka” mahisgotán na sa pagsaysay sa
pangisip nga adjetivo. Kinisiya, sanglit kinahanglanon nga sangga sa
pangisip nga adjetivo, ipahimotang gayód kanonay sama sa yanong
panal-ot “nga” talě sa adjetivo ug sustantivo; hinoon dilě mahimo
ang binali-bali nga pagpauná sa adjetivo ug sustantivo, kay uban
niining panal-ota sa “ka” kinahanglan mag-una gayod kaniya ang
pangisip nga adjetivo ug magsonód kaniya ang sustantivo. Pananglitan:
The simple article “you” can be mentioned in the mind of adjective.
This is necessary to be supported in the adjective, should be
properly placed just like simple article “that/which” in the
adjective and substantive; however its not right to make the
adjective and substantive be advanced in reverse, because in this
article “you” it is necessary to have an advance mind adjective and
will be followed by the substantive. Example:
Tamŕ
: usa ka pamilya
Right :
one family |
Sayóp
: pamilya ka usa
Wrong :
you family first |
Tamŕ
: upat ka hari
right :
four kings |
Sayóp
: hari ka upat
Wrong :
king you four
|
Tamŕ
: siyam ka tawo
Right :
nine men |
Sayóp
: tawo ka siyam
Wrong :
men you nine |
lima ka bolak
five flowers |
you five flowers
bolak ka lima |
walo ka payág
eight nipa huts |
payág ka walo
you eight nipa huts |
pipilá ka kabayo
a few horses |
horses ka pipila
you a few horses |
Ang “ba”
The “ba”
Ang yanong panal-ot “ba” sagád igkitŕ dihâ sa interogativong
pahayag, apan igkitŕ pod kinisiya sa declarativong pahayag. Kanonay
kinisiya nga ipatopád sa verbo kun litokón o solatón ang verbo.
The simple article “ba” regularly be seen in the interrogative
sentence; but can bee seen also in the declarative sentence. This is
always be beside the verb if this verb will be spoken and also
written.
ANG MGA PANAL-OT
THE ARTICLES
Nakita ba nimo si Mercy?
Did you see Mercy? |
Si Lynlyn ba diáy ang mianhi?
Was Lynlyn the one coming? |
Maó
ba ikaw si Jeffry?
You
are Jeffry? |
Kinsa ba kanâsila?
Who
was them? |
Natolisan ba si Cory?
Was he/she robbed? |
Naunsa ba diay kamo?
What happen to you? |
Akó
ba gipaamot nila?
Am I being collected with money?
|
kaw ba gipangita namň.
You are what we are looking for. |
Siya
ba giutangan nakň.
Was he/she my debtor. |
Karón ba nawad-an kami og kwarta.
Today, we lost money. |
Ang “ra''
The “also/only”
Ang yanong panal-ot “ra” sagád igkitŕ nga kasangga sa yanong
panal-ot “ba”. Pananglitan:
The simple article “also/only” regularly be seen being supported
by the simple article “ba”. Example:
Si
Bryan ra ba moanhi karon.
Was Bryan the only one coming now. |
Moabót ra ba silá nunod adlaw.
Are they also coming next day? |
Si
Harold molakáw ra ba unya.
Harold will also go out later.
|
Ugmŕ pa ra ba ang kanta.
The song is only for tomorrow. |
N.B. Ang mga panal-ot “ang, nga, sa, og,
ra” may laing panal-ot nga kagamitan. Ang “ang/nga” magamit nga
relativong polingahn.
N.B. The articles “the, that/which, in/for/at, and, also/only”
have also other uses. The “the/that/which” can be used as relative
pronoun.
Ang “ba/ra” kon ang “ra ba” masanggahan pod og laing panal-ot ingon
sa preposiciong panal-ot. Masanggahan pa pod gani kinisilá og
adverbio. Pananglitan:
The “ba/also/only” or the “also/only” can be supported with other
particle just like the preposition article. Also supported with
adverb. Example:
Si
Ronalin ba lagi ang nagsolti niana kanimo?
Was Ronalin the one telling you that? |
Ikaw ba diáy ang mianhi
dinhi kagabii?
Are you the one who came here last night? |
Paantoson pa ba nimo si Justin og dugay?
Will you let Justin suffer for long?
|
Si Arjay ra ba pod
nagtingohŕ pag-anhi.
Arjay is also aiming to come here. |
Nadapat na ra ba nakň ang tambal kaniya.
I have already stricken the medicine to him/her. |
They were the one who
are brave.
Sila pa ra ba gayod ang nangisog. |
Ang “ha”
The “ha”
Ang yanong panal-ot “ha” (nga magamit pod og interjecciong panal-ot)
sagád nga ginagamit sa mga higala o sandorot nga mga tawo.
Pananglitan:
The simple article “ha” (which can be used also in the interjection
particle) regularly be used with your friends or familiar/intimate
persons. Example:
Tambong ha sa akong graduation karong hapon.
You
attend in my graduation this afternoon |
Basta
ha magpa-abot gayod akó kanimo.
I will surely wait for you. |
Kini
ha ang bayri ug kadto ha utanga.
You pay this one and you credit the other one. |
Ang ARTICULO’NG PANAL-OT “ang/sa/og”
The ARTICLE’S PARTICLE “the/in/for/of/and”
Ang articulo’ng panal-ot mao’y igasal-ot o igasangga’ng polong nga
mag-uná sa ngahng comón nga may/way-uban nga adjetivo.
The article’s particle was supported words that will be the first
in the common noun with/without accompanied adjective.
Sa hisgotanan kon sujeto sa declarativo ug interogativo nga pahayag
sagád igkita ang articulong panal-ot “ang” nga katombas sa english
nga definidong articulo “the”. Pananglitan:
The mentioned and also subject in the declarative or
interrogative sentence regularly be seen as article’s particle “ang”
that is tantamount in English defined article “the”. Example
Ang
amahan ni May moabót ugmŕ.
The
father of May is coming tomorrow. |
Napalit ba nimo ang tambal para ni Janice.
Have
you brought the medicine for Janice. |
Sa
predicado sa imperativong pahayag ang articulong panal-ot “ang” magamit nga
sangga sa complementong ngahng comón sa verbo. Pananglitan:
In the predicate of imperative sentence the article’s particle “the” can
be used as supporter in the complement common noun in the verb. Example:
Melvin, kohâa ang baka nga atoa sa uma.
Melvin, get the cow that is there in the farm. |
Irish, awita ang “Everyday I Love you.”
Irish, sing the song “Everyday I love You”. |
NEXT PAGE:
<< PAGE 1
I PAGE
3 >>
|
